Home Bài nghiên cứu Lịch sử BÀI MINH VĂN Ở HANG NGƯỜM BỐC, CAO BẰNG
Chủ nhật, 12-07-2020   
     
BÀI MINH VĂN Ở HANG NGƯỜM BỐC, CAO BẰNG

alt

VỀ BÀI MINH VĂN CHỮ HÁN Ở HANG NGƯỜM BỐC,
HUYỆN HÒA AN, TỈNH CAO BẰNG

TRÌNH NĂNG CHUNG - Viện Khảo cổ học
NGUYỄN HỮU TƯỞNG - Viện Nghiên cứu Hán Nôm
Tháng 12 năm 2003, trong thời gian khảo sát điều tra khảo cổ học ở di tích tiền sử hang Ngườm Bốc, xã Nam Tuấn, huyện Hòa An, Cao Bằng chúng tôi đã phát hiện được một bài minh văn viết bằng chữ Hán được khắc trên trần hang đá.
a - Miêu tả:
Ngườm Bốc là di tích lịch sử cách mạng cấp Quốc gia nằm cách trung tâm UBND xã Hồng Việt khoảng 2km về phía Bắc. Nơi đây vào tháng 10 năm 1950, Bác Hồ đã tổng kết chiến dịch Biên giới.
Ngườm Bốc theo tiếng Tày địa phương có nghĩa là hang khô. Trong truyền thuyết nổi tiếng “Pú Lương - Gia Cải” của đồng bào Tày - Nùng tỉnh Cao Bằng thì đây là nơi cư trú đầu tiên của hai nhân vật huyền thoại nói trên ở đất Cao Bằng.
Hang phân bố trên sườn phía tây một quả núi lớn, ở độ cao hơn 10 mét so với chân núi. Miệng hang hình vòm lớn mở về phía tây, diện tích bề mặt hang khoảng 500m2, được chia làm 2 buồng lớn. Buồng thứ nhất nằm ở trục giữa của hang với chiều dài gần 40m, chiều rộng trung bình 8m. Buồng thứ hai ăn sâu vào vách trái hang (tính từ ngoài vào). Những di vật đồ đá của người tiền sử tìm thấy ở hai bên vách trái và vách phải gần cửa hang. Đáng chú ý là trên vòm trần buồng hang thứ nhất, cách cửa hang chừng 5m ở độ cao khoảng 7m so với bề mặt hang có một bài minh văn. Sau khi được khắc chữ được tô lại bằng một thứ phấn bột mầu hồng. Để tạo được bài minh văn này, chắc hẳn người xưa phải dựng một giàn giáo để đứng khắc và tu sửa nét chữ. Vị trí bài minh văn nhận được ánh sáng tự nhiên trong ngày, đứng từ dưới bề mặt hang có thể nhìn thấy bài minh văn. Sau đây chúng tôi xin giới thiệu toàn văn bài minh này:
福增 . ... ... . , 云 :
乾坤秋曾
妙巧畫能
廣谷状異
小溪文澄
登臨凡骨
. . . 知一層
對景恩觸
品題山增
又題
山水箇好
恢[ .] [ .]珍
風[ .] [ .]
月照半輪
大塊寓目
小童 [ .]神
詩成[ .]何記
署曰仕人
嗣德日題
貫寧題.
Phiên âm:
Phúc Tăng sơn thủy tố hiệu thanh kỳ. Sĩ thụ đồ ư thử… phong vân chi tưởng. Ư thị đồng tử ngũ lục nhân tỷ bộ quan chi tắc giai dị trạng dã. Đối cảnh du nhiên thi tình dị xúc, cố đề nhất luật dĩ vân:
Càn khôn tạo thiết kỷ thu tằng.
Diệu xảo như cừ thục họa năng.
Quảng cốc thâm khai sơn trạng dị.
Tiểu khê dũng xuất thủy văn trừng.
Đăng lâm đốn giác siêu phàm cốt.
… … tri thấu nhất tằng.
Đối cảnh du nhiên thi tứ xúc,
Phẩm đề xuyên tử dữ sơn tăng.
Hựu đề:
Sơn thủy trung gian chân cá hảo
Khôi… diệu xứ cánh… trân
Phong… cốc khẩu hồi thiên…
Nguyệt chiếu khê tâm đình bán luân
Đại khối văn chương nghi ngụ mục
Tiểu đồng du lạc vịnh … thần
Thi thành thuyết … tương hà ký
Thự thuyết Ninh Bình chuyết sĩ nhân.
Tự Đức thất niên ngũ nguyệt Đoan dương hậu thất nhật đề.
Quán Ninh Bình… Yên Mô huyện, Yên Phú tổng, Khương Thượng xã Thiệp Trung thụ đề.
Dịch nghĩa:
Núi sông ở đất Phúc Tăng vốn nổi tiếng thanh kỳ. Tôi dạy học ở đây. Một hôm chợt nổi hứng thưởng ngoạn gió mây, thế là tôi cùng năm sáu đứa trò nhỏ đi dạo. Xem cảnh núi rừng thấy nơi nào cũng kỳ lạ. Đối cảnh bâng khuâng, hồn thơ dễ động, cho nên tôi đề một bài thơ rằng:
Trời đất tạo nên đã trải biết bao thu.
Diệusảo như thế này ai có thể họa nổi.
Hang rộng luồn sâu thế núi thật kỳ dị,
Từ khe nhỏ chảy ra, mặt nước lặng sóng
Lên cao chợt thấy thân thể siêu thoát
… … biết thấu thêm một tầng
Trước phong cảnh bâng khuâng, tứ thơ chợt bật ra.
Đề bài thơ vịnh cảnh khe nước và núi dựng
Lại có bài nữa:
Phong cảnh thật là đẹp giữa núi và nước.
Lồng lộng giữa nơi kỳ diệu, càng thêm quý nước non.
Gió gõ cửa hang vọng vào nghìn khúc,
Trăng soi vào lòng khe in bóng nửa vầng.
Văn chương đại bút thật đáng chiêm ngưỡng,
Tiểu đồng vui ngâm sảng khoái tinh thần.
Thơ đã làm xong biết đề thế nào?
Hãy tạm đề là kẻ đi học kém cỏi quê đất Ninh Bình
Sau tiết Đoan dương bảy ngày, tháng 5 năm Tự Đức 7 (1854)
Người quê xã Khương Thượng, tổng Yên Phú, huyện Yên Mô, … Ninh Bình.
(Ghi chú: vì phải đọc qua ảnh nên có một số chữ mờ chưa đọc được)./.
Nguồn: Thông báo Hán Nôm học 2004 (tr.58-61)
 
 
Địa chỉ: Tầng 3-4 Nhà D - 336 Nguyễn Trãi - Thanh Xuân - Hà Nội
Điện thoại: 04. 3 5589477 / Email:baotangnhanhoc@yahoo.com